Na Mwandishi wetu
Watanzania wameendelea kuona mabadiliko makubwa katika biashara ya gesi ya kupikia (LPG). Makampuni yameanza kutumia teknolojia mpya kama mita janja (smart meter), mifumo ya malipo kidigitali na vifaa vinavyounganishwa na mtandao (IoT). Mabadiliko haya yameibua swali muhimu: Ni mamlaka gani zinasimamia kampuni hizi na kuhakikisha mtumiaji analindwa?
EWURA: Msimamizi wa sekta ya nishati
Mamlaka ya Udhibiti wa Huduma za Nishati na Maji (EWURA) ndiyo yenye jukumu kubwa katika sekta ya mafuta na gesi. Inasimamia masuala kama leseni, uendeshaji wa biashara ya LPG, usalama, huduma kwa wateja na utekelezaji wa kanuni za sekta ya mafuta.
Kwa kampuni zinazouza gesi, EWURA huangalia kama biashara inafuata taratibu za sekta na kama huduma inayotolewa kwa wananchi inakidhi masharti ya udhibiti.
TRA: Msimamizi wa kodi
Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) haiamui bei ya gesi wala ubora wa mita, lakini inasimamia upande wa kodi. Kampuni za gesi na teknolojia zinatakiwa kutimiza wajibu wao wa kodi kama wafanyabiashara wengine, kulingana na aina ya mapato na miamala yao.
Hii inahusisha kodi za kampuni, VAT pale inapohusika, pamoja na taratibu za forodha endapo vifaa vinaagizwa kutoka nje.
Wakala wa Vipimo (WMA): Mlinzi wa haki ya kipimo
Hapa ndipo eneo la smart meter linakuwa muhimu. Kama kampuni inatumia mita kupima kiasi cha gesi ambacho mteja analipia, kipimo hicho kinapaswa kuzingatia sheria za vipimo.
Wakala wa Vipimo unasimamia haki katika biashara kwa kuhakikisha vipimo vinavyotumika kibiashara ni sahihi na vinafuata taratibu. Tanzania ina kanuni maalum kuhusu uuzaji wa LPG chini ya sheria za vipimo.
Swali la msingi kwa mtumiaji wa gesi ni:
“Mita inayoniambia nimetumia kiasi gani cha gesi imehakikiwa?”
TBS: Viwango na ubora wa bidhaa
Shirika la Viwango Tanzania (TBS) linahusika na viwango vya bidhaa, ubora, ukaguzi na kuhakikisha bidhaa au vifaa vinavyotumika vinaendana na viwango vinavyokubalika.
Kwa upande wa gesi, viwango vya ubora wa bidhaa na vifaa vya gesi ni muhimu kwa usalama wa mtumiaji.
TCRA na IoT: Teknolojia inayounganisha vifaa
Teknolojia za kisasa za gesi zinaweza kutumia IoT (Internet of Things), ambapo mita inawasiliana na mfumo wa kampuni kupitia mtandao.
Endapo mfumo unatumia mawasiliano ya simu au data, masuala ya mawasiliano yanaweza kugusa eneo la udhibiti wa mawasiliano nchini.
Hitimisho: Mtanzania anapaswa kuangalia nini?
Mtumiaji wa gesi hapaswi kuangalia bei pekee. Anapaswa kuuliza:
- Je kampuni ina leseni halali?
- Je gesi ina kipimo sahihi?
- Je mita janja imehakikiwa?
- Je taarifa za matumizi zinalindwa?
- Je kampuni inafuata viwango vya usalama?
Teknolojia ni maendeleo, lakini maendeleo yanakuwa na maana pale yanapolinda haki ya mlaji, usalama na uwazi wa biashara
0 Comments